MARIUSZ WILK „Mizantrop” Bruegla


Zwykle wiosn tumno jest w parku letnim Paacu Krlewskiego. Dzisiaj pusto.
Gustaw Herling-Grudziski


Jest to bodaj jedyny zapis w „Dzienniku pisanym noc” o parku na Capodimonte, cho synn Pinakotek w Paacu Krlewskim Herling odwiedza czsto... Samemu adorowa „Ukrzyowanie” Masaccia, z Elbiet Sawick i jej crk Zosi zestawia dziewczyn z futerkiem Parmigianina z mod kobiet Tycjana, lecz najwyej ceni „lepcw”. Dziw, e ni razu nie wspomnia o drugim klejnocie Petera Bruegla starszego — o „Mizantropie”! Czyby nie chcia si zanadto odkrywa?
Dla mnie „Mizantrop”, w pustelnik na medalionie w ksztacie curvy, to znami Herlinga! I ten podpis po niderlandzku: Om dat de werelt is soe ongetru / Daer om gha ic in den ru („Nosz aob, bo wiat jest peen kamstwa”) — epigraf dla przyszego biografa. A pokraczny garbus, odcinajcy sakiewk — ilu takich byo w jego yciu? Mizantropia — to niech do rodzaju ludzkiego, a po tym, czego si mody Herling naoglda w agrze i poj, do czego czek jest zdolny... W Jercewie mody student polonistyki warszawskiej, pocztkujcy krytyk i eseista, zobaczy dantejskie pieko. Dwa lata spdzone w pnocnym agrze pod Kargopolem tak osmaliy Herlingow dusz, e patrzy pniej na wiat zewntrzny, jak przez osmolone szkieko. Dlatego nie ma w jego dzienniku mioci. Nawet mikroopowie „Biaa noc mioci” — wbrew tytuowi — jest nie tyle o mioci, ile o samotnoci. I to jest logiczne, bo mio to rewers samotnoci, przeciwlegy biegun. Herling nieraz pisa o samotnoci czowieka — „Wiea”, „Most”, „Suor Strega”. Za kadym razem by to inny przypadek odosobnienia, ale czya je wsplna cecha — brak mioci. Sowo „odosobnienie”, wydaje mi si, e lepiej oddaje sedno, ni „samotno”. Kto, kto nie kocha — odosabnia si... I zamyka si w sobie. Jak „Mizantrop” Bruegla starszego.
W parku na Capodimonte mona si poczu odosobnionym o kadej porze dnia, wystarczy wybra odpowiedni ciek albo przej za ograd do zdziczaej czci, ktra niegdy suya Karolowi III Hiszpaskiemu Burbonowi dla polowa. Krl pewnie te lubi si odosabnia. Czy to w ogromnym Zamku Krlewskim, ktry rozkaza postawi na Capodimonte, aby rozmieci w nim wspania kolekcj europejskiego malarstwa, odziedziczon po matce Elbiecie Farnese, czy w parku na polowaniu, jednej z jego nielicznych pasji. Park wok Zamku Krlewskiego zaprojektowa Ferdinando Sanfelice. Pi dugich i cienistych alei, niczym palce rozczapierzonej doni, wysadzanych kamiennymi dbami (dby, wiecznie zielone, nie gubi lici na zim), a wic zimowe wiato Poudnia przebija si przez listowie smugami lub rozsiewa zotym pyem, a polany obrbia cieniem drzew na skraju. Wyrane a do blu krawdzie zimowego wiatocienia nadaj oniryczny nastrj polanie przed dawnym budynkiem fabryki porcelany, na ktrej zrobiono trzy tysice pytek do „porcelanowego salonu” Marii Amalii, ony Karola III, ktra t fabryk zaoya (notabene, nim wysza za Burbona, bya krlewn polsk, crka Augusta II Sasa), ale od kiedy Burbon zosta krlem Hiszpanii i wywiz fabryk do Madrytu, w parku Capodimonte zosta jedynie budynek z tego tufu. Na skraju polany znalelimy z Martul wejcie do zdziczaej i zarosej czci, zamknitej dla zwiedzajcych. Kiedy byy to owieckie tereny Karola Burbona.
Dzi cieki zarosy tu traw i bluszczem, powszdy drzewa powalone, gnijce licie. Czsto tutaj przychodzimy z doczk... Dla niej to czarodziejski las, gdzie yj i fieje, i trolle, i my bymy mogli tu y w ukryciu, na przykad w tym wwozie na dnie, tam by nas nikt nie znalaz. A dla mnie to miejsce do snucia historii, jakie si tutaj toczyy... Jedna na drug — jak licie z roku na rok padajce na ciek, ktrej nikt tutaj nie zamiata i dolne warstwy przegniy — nakadaj si fabuy, przetykane suchami, o ludziach Neapolu. yjc tu i pracujc ponad czterdzieci lat, Herling stworzy jedn z neapolitaskich historii, jakby napisa autobiografi na jednym z tych lici na ciece... Jego duch zapewne bka si tu ciekami i tylko od ciebie zaley, czy si z nim spotkasz?

MARIUSZ WILK

Fragmenty, cao w Zeszytach Literackich nr 136












Komentarze

Napisz komentarz
Imi:Go
Tytu:
Komentarz:

 

 

login

haso

Zapamitaj mnie
Zapomniae hasa?
Nie masz konta? Za je

 
 
Zapisz si na newsletter ZL: